Konut Kurultayı 3 (2012)

Sosyal Değerlerin Kentsel Konut Mimarisi Üzerinden Dışavurumu: Gazimağusa Yeniboğaziçi Köyü Örneği

Yar. Doç. Dr. Ceren Boğaç

Doğu Akdeniz Üniversitesi

Mimarlık Bölümü

Salamis yolu, Gazimağusa, Kuzey Kıbrıs

ceren.bogac@emu.edu.tr

Özet:

İnsan yaşamının boşluksal boyuta veya mimari dile aktarılma şekli, çevresel tasarımda çok ender olarak göz önünde bulundurulan bir konu olmuştur. Herhangi bir yapının yerle olan ilişkisi, özünde sosyal ve geniş bir açıdan bakıldığında oldukça problematik olan, çok daha büyük bir çevresel olgunun parçasıdır. Konut mimarisi, belki de tüm yapı sınıfları arasında, kullanıcılarının sosyal değerlerinin ve/veya yerel kültürünün, çevreyle olan ilişkisi bakımından en çok ön plana çıktığı türdür. Bu nedenledir ki, konutun salt bir fiziksel biçim olarak ele alınmaması gerekir.

Bu çalışmada kent ortamında çevresel tasarımın bir parçası şeklinde ortaya çıkan sosyal anlamlarla sembolik tanımlamalar  ve bunların konut mimarisi üzerinden dışavurumu ele alınmıştır. Araştırmada öncelikle mimarideki anlam çalışmaları hakkındaki mevcut literatür taranmasından çıkan bilimsel gerçekler ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Mimarinin sosyal ve sembolik açıları üzerine, mimari ve çevresel tasarım araştırmalarındaki mevcut teorik çalışmalar bu kapsamda incelenmiştir. İkinci olarak, söz konusu anlam ve sembolik tanımlamaların konut gelişmelerindeki mimari tasarımın bir parçası olarak nasıl ortaya çıktığına dair, Kuzey Kıbrıs’ın Gazimağusa kentinin en popüler konut gelişim bölgesi olan Yeniboğaziçi köyü çevresinde gerçekleştirilen alan çalışmalarının bulgularını ortaya koyulmuştur. Yeniboğaziçi köyü çevresinde inşa edilen konut gelişmelerindeki tasarım unsurlarının stilistik yönleri, üç farklı alan çalışması ile araştırılmıştır: Yarı-yapılandırılmış anket, yarı-yapılandırılmış mülakat ve yerinde saptama çalışması.

Gözden geçirilen ilgili mevcut literatür, insanların sosyal anlamlandırmalarının ve prestij değerlerinin, yapılandırılmış çevrenin gelişmesinde, fiziksel ve psikolojik ihtiyaçları kadar etkin bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle,   literatürün de ortaya koyduğu gibi, söz konusu değerler insanların ev seçimleri üzerinde de önemli  etki yapmaktadır. Bölgede, yirminci yüzyıldan bu yana inşa edilen konut gelişmelerinin analizi sonucunda, Gazimağusa kentinin gelişmekte olan konut bölgesi olan Yeniboğaziçi köyü çevresi için tipik olan üç tasarım stili tespit edilmiştir: Modernist, Melez ve Neoklasik.

Alan çalışmalarından  elde edilen bilgilerden yararlanarak, bu çalışma Yeniboğaziçi köyü çevresindeki konut tiplerini, popülerlikleri açısından (en çok ve en az popüler mimari tasarım stilleri) analiz etmiştir. Alan çalışmaları bölgedeki üç sokakta gerçekleştirilmiştir. Yeniboğaiçi köyü çevresindeki bir çok konut projesindeki tasarım karakteristiklerine tip oluşturan  iki stil (Neoklasik ve Melez), işlevsel olarak, ‘yerel’ ve ‘tarihsel’ mimari geleneklerinin ikisi veya biri ile olan ilişki derecelerine göre tanımlanmıştır. Yerinde saptama çalışmalarından elde edilen bilgiler doğrultusunda, bu iki stilin her birinin (Neoklasik ve Melez), yarı-yapılandırılmış anket ve mülakatları yanıtlayan kullanıcıların prestij değerlerini ve statülerini, Modernist yapılardan daha çok ifade ettiği anlaşılmıştır. Modernist stile sahip evlerin, bu konutlarda yaşayan kullanıcıların ideal konut imajına uymadığı saptanmıştır.

Çalışma bulguları genel olarak, insanlar için mekanın sembolik tanımıyla birlikte, sosyal anlamının da işlevsel gereksinmelere karşılık vermesi kadar önemli olduğu sonucunu ortaya koymaktadır.

Anahtar sözcükler: Anlam, konut çalışmaları, sembolizm, sosyal değerler ve mimari tarz. 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s